در ميان آخوندهاي اسلامي كه تابحال شناختم امام موسي صدر ، شايد تنها كسي باشد كه در گذر زمان نظرم راجع به او نتنها عوض نشد بلكه هرچه گذشت به ارزشمندي اين انسان شريف بيشتر واقف شدم . كم نبودند آدمهايي كه در لباس ديني برايم روزي مقدس گونه بودند وامروز نمي دانم در برابر بعضي از اعمالشان كه روزگار افشاء كرده ، چه بگويم و چه بكنم . ولي موسي صدر از اين جنس نبوده و هنوز برايم عزيز است بلكه بيشتر از پيش .

دليلش هم مظلوميتي كه بخاطر ربوده شدن و مفقود بودن سرنوشتش هست ، نيست . بلكه بيشتر به خاطر همان مفدار از زندگي شخصي و اجتماعي اش است كه مي دانيم .

علت اين بادداشت اداي دين به او ست . استارت ذهنيش هم وقتي در فكرم خوردكه به طور اتفاقي از راديو خاطراين از او شنيدم. . پريروز به طور اتفاقي راديو جوان را كه زدم داشت گفتگويي مي كرد با خواهر زاده امام موسي دكتر طباطبايي . نكات جالب بسياري از او گفت يك چيزش ولي برايم تازگي داشت و شگفت زده ام كرد . خواهر زاده از دوره نوجواني خودش با دايي مي گفت كه روزي به او توصيه كرده بود كه بهتر است موسيقي سنتي ما را باد بگيرد . و وقتي او از ايشان مي پرسد منظور از دستگاههاي موسيقي چيست او از آواز دلكش مثال مي آورد . اين تصوير از امام موسي برايم بسيار دلنشين بود . برخورد يك روحاني بزرگ با موسيقي ممنوعه .

امام موسي صدر از نادر آخوندهايي است كه ديد بسيار بازي به مسائل ديني و روزگارخودش داشته است . براي من بيشتر از كارهاي سياسي و مبارزاتيش ، روحيه و بينش عميقش ارزشمند است .در زماني كه بسياري از علماي شيعه ، اهل كتاب يعني مسيحي و يهودي ها را نجس مي دانستند و رابطه با انها را جايز نمي دانستند ، باور و عمل امام موسي حيرت انگيز و بسيار جسارت اميز بوده . داستان آن بستني فروش مسيحي را كه بيشتر شنيده اند . چند روز پيش در شبكه چهار همان بستي فروش كه حالا پيرمرد فرتوتي بود از امام موسي و اخلاق پسنديده اش با گريه باد مي كرد . اين مسئله را وقتي شما با تفكرات خشك بسياري از روحاينهاي امروزي مقايسه مي كنيد متوجه عظمت اين نگاه مي شويد. يك همچين باوري از كسي كه در خانواده اصيل روحاني با قدمتي هزار ساله رشد كرده چيز غريبي است .

خانواده صدر در ايران و عراق و لبنان و مصر و چند كشور ديگر عربي ريشه دارند . و مورد احترام بوده اند . پدرش آيت الله  العظمي صدر الدين صدر مرجع بزرگي بوده كه بعد از موسس حوزه علميه تا ورود آيت الله بروجردي  از متولیان حوزه بود .

اما نكته اي كه درمورد امام موسي هست و به نظرم هيچ وقت گشوده نشده داستان دزديده شدنش و عجيبتر بي خبري بيست و چند ساله از اوست . اگر پاي صحبت خانواده صدر بنشيني گلايه هايشان را از بي توجه مسئولين ايراني بخوبي متوجه ميشوي . مطمئنا چيزهاي زيادي هست كه آنها دوست ندارند باز كنند تا پشت پرده اين بي تفاوتي بيشتر روشن شود . به اعتقاد من اين بي تفاوتي بي دليل نبوده .با وجود همه تعريفات و احترام ظاهري كه مسئولنين حاكم به او مي گذارند اما اگر روحيات و باورهاي سياسي امام موسي را در نظر بياوريم بخوبي مي شود فهميد كه اين غيبت بسيار به نفع اين آقايان بوده و مختومه شدن پرونده امام موسي يك خواست حاكميت بوده تا او به عنوان يك گزينه براي رهبري مطرح نباشد . اين حتي در زمان امام خميني هم محتمل است .

امام موسي در زمان فعاليت در لبنان شايد از طرف آخوندهاي شيعه و سني بيشتر دشمني مي ديد تا مسيحي هاي ماروني و ديگران . ماجراي موعظه در كليسايش و بعد اراده اش براي دعوت از يك روحاني كليسا براي خطبه هاي نماز جمعه شيعيان حرف ساده اي نيست .

امام موسي به واقع و عمل بزرگترين منادي نزديكي وگفتگوي اديان در نيم قرن گذشته بود ه برخلاف خيلي از كساني كه امروز هم جرات اين كارها را ندارند و فقط در همايشها و كتابها از اين حرفها مي زنند . اعتمادي هم كه دربين مردم لبنان از هر دسته اي ايجاد كرده بود نشانه همين ديدگاهش بود . او حتي از شاه ايران براي ساخت اماكن آموزشي بهداشتي پول دريافت مي كرد و اين را بد نمي دانست .

الان اگر او زنده باشد بايد نزديك هشتاد باشد .داستان هاي زيادي از زنده يا مرده بودنش مي گيويند كه موثق نيست . من باور ندارم كه دولت ايران در اين بيست و هشت سال نمي توانسته از او اطلاعي بدست بياورد يا نمي توانستند قذافي اين مرد هفت خط عرب ؛را مجبور به آزاديش كنند . ولي دلايلي وجود داشته كه بهتر مي ديدند او فقط يك نام باشد تا يك آدم زنده مقابلشان . كسي مثل او با بينش روز و ديد بازش مي توانست چهره ديگري از روحانيت دين نشان دهد .چيزي كه امروز مردم بيشتر در چهره هايي مانند جنتي و مصباح مي بينند يا نوع خوب ولي ناقص و ضعيفش را در كساني مثل خاتمي .

حيفهاي روزگار ما زياد است . موسي صدر با آن چهره زيبا و معنوي و سيماي جذاب و كلام موثر و بينش عميق و فهم انساني هم يكي از اين حيفهاي بزرگ است.

نامش زنده و جانش سلامت باد .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نظرات

محمد / با سلام . آیا اما موسی کابی هم نوشته است ؟ اگر شما اطلاع دارید لطفا راهنمایی کنید . با تشکر  / توضیح ... من کتابی از ایشان ندیدیم .مجموعه نوشته ها و سخنرانی هایی هست . اطلاع بیشتر را از اینجا بگیرید

نوید / امام موسی هم با بقیه زیاد فرقی ندارد . اگر او هم الان قدرت دستش بود مثل همینها بود .

مینا / سلام . ما نسل سومی زیاد اطلاعی از آقای صدر نداریم ولی تا جایی که شنیدم و از تلویزیون دیدم واقعا انسان شریفی بوده که به انسانیت بیشتر ارزش می داده تا مذهب افراد . در مورد زنده بودن ایشان هم من در سایت ... خواندم که چند تا از زندانیان هم بند شان ایشان را شناسایی کرده بودند و لی معلوم نیست چرا جمهوری اسلامی پیگیر نیست .

رسول م / نوشته خوبی بود . اما شما چرا امام خمینی را با آقای صدر مقایسه کردی ؟ بنظر من هر دو این بزرگواران انسانهای والایی بودند ولی در نوشته شما این دو با هم دشمن شدند . بهتر نیست کمی اطلاعات خودتان را بیشتر کنید .

کوروش / عقل کل جان . برادر من فعلابچسب به رفسنجانی و بقیه رو ولش کن . موسی صدر چه زنده و چه مرده دیگر بدرد امروز نمی خورد . پهلوان زنده را عشقه . / توضیح ...کوروش خان. باز که تیکه انداختی . من کار ی به درد خوری ایشان نداشتم هرچند وجودش اگر بود بسیار بدرد می خورد